Er is een tekst die ik jaren geleden heb opgeschreven, nadat ik hem tegenkwam in een boek over het taoïsme. Het is het verhaal van Zhuang Zhou en de vlinder.
Ooit herschreef ik het fragment door mijn eigen naam erin te zetten, om te voelen wat het met me deed als de vraag niet over een verre filosoof ging, maar over mij.
Eens droomde ik, Christina, dat ik een vlinder was. Ik fladderde rond, licht en vrij, volledig opgaand in het vlinder-zijn, zonder te weten dat ik Christina was. Toen werd ik wakker. Ik besefte dat ik weer Christina was, onmiskenbaar menselijk. Maar daarmee kwam de twijfel. Was ik Christina die had gedroomd dat zij een vlinder was? Of was ik een vlinder die nu droomde dat zij Christina was? Er is, noodzakelijkerwijs, een verschil tussen mij en die vlinder. Dat verschil noemen we de verandering der dingen.
Wat me raakt, is niet de droom zelf, maar de twijfel die erop volgt. Niet weten of je degene bent die droomt, of degene die gedroomd wordt. Alsof het ‘ik’ geen vast punt is, maar een knooppunt in een voortdurende wisseling van perspectieven.
Zhuangzi noemt dit de ‘transformatie der dingen’. Niet een verandering van vorm, maar een verschuiving in bewustzijn. Wat werkelijk lijkt, blijkt afhankelijk van waar je staat. Of beter: van wie je op dat moment bent.
In die beweging ligt een vorm van vrijheid besloten. Niet de vrijheid van keuze of controle, maar de vrijheid die ontstaat wanneer de drang om te onderscheiden en vast te leggen even wegvalt. Zoals de vlinder in de droom niet bezig is met zichzelf, maar eenvoudigweg beweegt, zo suggereert dit verhaal een manier van zijn die licht is, spontaan, en in harmonie met wat zich aandient.
Dit artikel is tot stand gekomen vanuit mijn eigen filosofische vragen en reflecties, in dialoog met literatuur, met ondersteuning van taalmodellen.
Literatuur
Zhuangzi (4e eeuw v.Chr.). Zhuangzi (莊子).
In Becoming 
Plaats een reactie